الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

9

تفسير مجمع البيان (فارسى)

( فَتَوَلَّ عَنْهُمْ يَوْمَ ) منصوب بقول خدا ( يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ ) و امّا حذف و او از يدعو در قرآن براى اينست كه چون آن حذف مىشود در لفظ به جهت التقاء ساكنين ، پس در كتاب هم جارى شده بر آنچه كه تلفظ به آن مىشود و امّا الداعى پس اثبات ياء در آن بهتر است و حذف آن هم جايز است چون كسره دلالت بر آن مىكند . و قول او سبحانه ( خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ ) منصوب بر حاليّت از واو در ( يخرجون ) است و در آن تقديم و تأخير است و تقدير آن ( يخرجون خشعا ابصارهم من الاجداث ) است ، و اگر هم خواستى آن را حال از ضمير مجرور در قول او ( فَتَوَلَّ عَنْهُمْ ) قرار بده ( و مهطعين ) نيز منصوب بر حاليّت است ، و ( أَنِّي مَغْلُوبٌ ) تقديرش اينست ( دعا ربه بانى مغلوب ) و عيسى بن عمرانى بكسر قرائت كرده بنا بر ارادهء قول كردن يعنى : ( فدعا ربه قال انى مغلوب ) و مانند آنست ( وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا ) تقديرش اينست ( قالوا ما نعبدهم الا ليقربونا ) . تفسير آيات : اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ يعنى : نزديك شد ساعتى كه تمام مخلوق در آن مى ميرند و قيامت بر پا مىشود و مقصود اينست كه پس مستعد و آماده براى آن شويد قبل از هجوم آن . وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ و ماه شكافته شد ، ابن عباس گويد : مشركان مكّه جمع شدند خدمت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، پس گفتند اگر راست مىگويى كه پيامبر خدايى پس ماه را براى ما بشكاف و دو نصف كن آن را ، پس پيامبر ( ص ) به آنها فرمود : اگر من اين كار را بكنم شما ايمان مىآوريد ؟ گفتند آرى ، و آن شب ، شب بدر بود يعنى شب چهاردهم ماه بود ، پس رسول خدا ( ص ) از